|
Cú sốc thuận đối với du học sinh đã là một cửa ải khó vượt qua, nhưng với nhiều người, cú “sốc ngược” khi kết thúc hành trình du học, quay về “tái hòa nhập” cộng đồng mới thật là “khủng khiếp”. Sốc vì mãi mới quen được với cảnh ngăn nắp, trật tự, văn minh, sạch sẽ ở nước ngoài thì vừa bước chân xuống sân bay đã choáng váng bởi sự ồn ào, chen lấn bất lịch sự, xả rác bừa bãi… Choáng vì đi chợ mua đồ không như đi siêu thị bên Tây, không cẩn thận là bị “chửi” ngay. Mà có đi mua đồ siêu thị thì cũng không khá hơn, nhân viên mặt lạnh như bom lại mất lịch sự. “Ngã bổ chửng” vì ngay cả việc quay lại trường cũ làm thủ tục, giấy tờ cũng bị “bĩu môi” làm khó dễ… Stress nặng bởi tinh thần “mang những gì học hỏi được về xây dựng đất nước” đã bị nhân viên trong trường cùng một cơ quan nhà nước cho rằng “chỉ được cái khoe mẽ chứ tài cán gì. Lại cậy cái mác du học đây”…
Thậm chí choáng vì “ông bà bô” mình cũng thoải mái xả rác sang cửa nhà hàng xóm, cho chó đi “bĩnh” ở cột điện mà mình góp ý hay tranh luận gì lại còn bị mắng là “đừng có cậy đi Tây” về mà dọa mẹ”. Đa phần các nhà khoa học nghiên cứu về tâm lý đều cho rằng hội chứng “sốc văn hóa ngược” (reverse culture shock) còn nặng nề hơn tình trạng sốc văn hóa, và hầu như du học sinh nào cũng gặp phải. Đến nối trước khi du học sinh về nước còn nhận được khuyến cáo rằng phải chuẩn bị sẵn tinh thần “sốc” khi tái hòa nhập với cộng đồng ở quê nhà. Thế nhưng, phần lớn du học sinh không mấy ai nghĩ rằng mình sẽ sốc khi về nước, nơi mình đã “quá hiểu” vì có đến 20 năm “sinh ra và lớn lên ở đó”. Thế là “sốc nặng”.
Và điều đáng quan tâm nhất là đa phần những cú sốc văn hóa ngược đến từ sự khác biệt quá lớn về cách thức, phong cách làm việc, tiêu chuẩn chuyên môn ở Việt Nam đã hạn chế các cựu du học sinh ứng dụng hiệu quả các kiến thức và kỹ năng học tập được ở nước ngoài. Điều đó cũng lý giải cho một thực trạng rất đáng tiếc: du học sinh khi trở về nước rất khó tìm được việc làm vừa ý trong một cơ quan nhà nước. Phần lớn họ làm cho các công ty nước ngoài, hoặc tiếp tục đi… du học, ở một trình độ cao hơn.
|